X
GO

Actueel nieuws

Tomaat rassen bio koepel- vs buitenteelt 2017

Tomaat rassen bio koepel- vs buitenteelt 2017

Rassenproef biologische tomaat: vergelijkende proef in koepel en in open lucht naar resistentie tegen phytophtora, opbrengst en smaak 2017

Auteur: Stefanie De Groote/vrijdag 15 december 2017/Categorieën: Bio_beschutte_teelt, Vruchtgroenten_BIO, tomaat_BIO, Smaak, Vruchtgewassen_SM, tomaat_SM, Projecten, CCBT, Robuuste rassen, Thema, rassen, teelttechniek, Voorlichting, proefverslag, Actueel, Proefverslag, Niet-leden

Zowel nationaal als internationaal vinden we steeds meer projecten en organisaties die op professionele of semiprofessionele schaal bezig zijn met buitenteelt tomaat. Binnen het CCBT-project “R² - Robuuste Rassen“ zal uitgezocht worden of buitenteelt van tomaat een optie kan betekenen op bedrijven met zelfpluk of korte keten. Mocht dit, door aanbod van robuuste rassen en in combinatie met de verwachte warmere zomers, een optie kunnen betekenen, hoeft de extra investering van overkapping geen noodzaak te zijn. Tevens kan de teeltrotatie ruimer genomen worden doordat deze opgenomen wordt binnen de openluchtteelt. Daarnaast moet het onderzoek eveneens uitwijzen of de investering van een koepel al dan niet een noodzaak is, en wat de eventuele terugverdientijd van deze investering zal zijn. 

Verschillende zaadhuizen nemen deel aan het onderzoek: Bingenheimer, De Bolster, De Nieuwe Tuin, Van Den Berg Seeds, Wallogreen,… Het aanbod van rassen die geschikt zouden zijn voor buitenteelt is behoorlijk groot. De zaadhuizen hebben elk hun meest relevante rassen uitgeselecteerd. In 2016 werden deze uitgetest in verschillende kleine demoproefjes op praktijkbedrijven. Hiervan werden de beste geselecteerd, die dan op hun beurt dit seizoen in een blokkenproef aangelegd werden op PCG, in tunnel én in open lucht. Op die manier kan naast de resistentie van het gewas, ook de opbrengst, de kwaliteit en de smaak van de vruchten opgevolgd worden.

De kernvragen zijn:

  • Bestaan er Phytophthora resistente tomatenrassen?
  • Hoeveel meeropbrengst wordt gehaald in tunnel?
  • Na hoeveel jaar heb je je tunnel terug betaald?
  • Welke tomaten zijn het lekkerst?

 

Objecten
Bartelly (De Bolster), Bernemo (Van Den Berg Seeds), Bolstar Sensatica (De Bolster), Crimson Crush (Sutton Seeds, Dobies, Wallogreen), Mountain Magic (Johnny's Seeds, Wallogreen), Mountain Merit (Johnny's Seeds, Wallogreen), Vandos (Van Den Berg Seeds).

 

Resultaten
De ondestaande tabellen en grafieken kunnen in het bijhorend rapport geraadpleegd worden:

A. BESCHUTTE TEELT (KOEPEL):

  • Tabel A1: Opbrengst 03/07/2017 – 16/10/2017
  • Grafiek: Cumulatieve marktbare opbrengst (g/m²)
  • Tabel A2: Gewasbeoordeling 16/05/2017
  • Tabel A3: Gewasbeoordeling 05/07/2017
  • Tabel A4: gewasbeoordeling 17/08/2017
  • Tabel A5: gewasbeoordeling 19/10/17
  • Tabel A6: vruchtbeoordeling op 27/07/2017  en na bewaring bij 10°C op 04/08/2017

 

B. OPEN LUCHT TEELT:

  • Tabel B1: Opbrengst 18/07/17 – 29/8/2017
  • Grafiek: Cumulatieve marktbare opbrengst (g/m²)
  • Tabel B2: Gewasbeoordeling 15/05/2017
  • Tabel B3: Gewasbeoordeling 05/07/2017
  • Tabel B4: Gewasbeoordeling  17/08/2017
  • Tabel B5: Gewasbeoordeling 29/08/2017
  • Tabel B6: Gewasbeoordeling 04/09/2017
  • Tabel B7: Vruchtbeoordeling op 24/07/2017 en na bewaring bij 10°C op 04/08/2017

C.SMAAKONDERZOEK TOMAAT BESCHUTTE TEELT (KOEPEL) EN OPEN LUCHT TEELT

  • Tabel C1: Resultaten smaakonderzoek
  • Tabel C2: Brixmeting op 21/08/2017


Validiteit van de resultaten
De proef werd uitgevoerd volgens de beschrijving in het protocol. De resultaten zijn geldig.


Bespreking
Er werden zeven tomatenrassen opgenomen in de proef. De proef werd aangelegd als gerandomiseerde blokkenproef met 3 herhalingen, zowel in koepel als in open lucht op het PCG in Kruishoutem, België. De proef werd op 10 mei 2017 geplant in de koepel, en op 12 mei 2017 in open lucht, aan een dichtheid van 2,47 planten/m² (0,45 m x 0,9 m). In de koepel begon de oogst op 3 juli 2017 en liep door tot 16 oktober 2017. In open lucht liep de oogst van 18 juli 2017 tot 29 augustus 2017. Gedurende de proef werd naast de Phytophthora resistentie van het gewas, ook de opbrengst, de kwaliteit en de smaak van de vruchten opgevolgd.

Rassen
In de koepelteelt leverden alle rassen uniforme en vrij open planten met donkere bladeren en vertoonden een vrij vlotte troszetting. Naar gewasgezondheid toe werden er geen duidelijke verschillen waargenomen. De rassen toonden nauwelijks tot geen aantasting van Phytophthora op de bladeren, de vruchten en de stengel. In open lucht leverden alle rassen eveneens uniforme planten, met donkere bladeren, maar waren de planten over het algemeen iets geslotener en hadden ze een iets bredere kopdiameter t.o.v. de planten in koepelteelt. De rassen vertoonden een vrij vlotte tot zeer vlotte troszetting. Alle rassen zagen er doorheen het hele teeltseizoen in open lucht veel ongezonder uit dan de planten in koepelteelt en de rassen vertoonden ook verschillen in gewasgezondheid en aantasting van Phytophthora.

Bartelly (De Bolster), type kerstomaat, leverde vrij hoge planten. Het ras scoorde zowel in de open lucht teelt als in de koepel gemiddeld qua marktbare opbrengst, maar haalde in de koepel zo’n 2,5 keer hogere opbrengst dan in de open lucht.  De vruchten waren kwalitatief voor beide teelten, maar waren bij open lucht teelt iets minder goed houdbaar gedurende 8 dagen. De vruchten scoorden het beste in het smaakonderzoek en er kon geen verschil geproefd worden tussen de tomaten geteeld in open lucht of in koepel. Ook hadden deze tomaten de hoogste brixwaarde, waarbij de tomaten in de open lucht teelt nog iets beter scoorden dan die gegroeid in de koepel. Voor de algemene gewasgezondheid behoorde dit ras bij de slechtst scorenden, met een sterke aantasting van Phytophthora op de bladeren, de vruchten en de stengel. In totaal stierf uiteindelijk 4% van de planten in open lucht af door de plaag. 

Bernemo (Van Den Berg Seeds), type losse tomaat met middel sortering, gaf een hoge marktbare opbrengst in koepelteelt, maar een vrij gemiddelde marktbare opbrengst in open lucht, vermoedelijk door het grote aandeel van niet-marktbare vruchten. In de koepelteelt werd een 3 keer hogere marktbare opbrengst bekomen dan in open lucht. De vruchten uit de koepelteelt waren kwalitatief, maar bij open luchtteelt scoorden deze slechter dan de andere rassen. De tomaten uit beide teelten hadden een lager dan gemiddelde brixwaarde. In de open lucht teelt scoorde dit ras naar gewasgezondheid het slechtst, met een (zeer) sterke aantasting van Phytophthora op de bladeren, stengel en vrucht. Maar liefst 38 percent van de planten in open lucht stierf uiteindelijk af.

Bolstar Sensatica (De Bolster), type pruimtomaat, leverde vrij hoge planten. Het ras behaalde in beide teelten een hoge marktbare opbrengst, maar deze was toch 2,5 maal hoger bij  koepelteelt. Naar ziektegevoeligheid in open lucht scoorde dit ras vrij gemiddeld.

Crimson Crush (Sutton Seeds, Dobies, Wallogreen), type losse tomaat met fijne tot middel sortering, vormde vrij laagblijvende planten. Dit ras gaf een gemiddelde marktbare opbrengst in koepel en vrij lage opbrengst in open lucht teelt met zo’n 2,5 keer hogere opbrengst in koepelteelt. De vruchten waren kwalitatief, bewaarden vrij goed gedurende 8 dagen en scoorden gemiddeld qua brixwaarde. Naar gewasgezondheid in open lucht scoorde dit ras goed en was vrij tolerant tegen Phytophthora.

Mountain Magic (Johnny’s Seeds, Wallogreen), type grote cocktailtomaat, had de laagste marktbare opbrengst in koepel, maar scoorde wel goed in open lucht (toch nog een bijna 2 maal hogere opbrengst in koepelteelt). De vruchten waren kwalitatief goed voor beide teelten en bewaarden goed gedurende 8 dagen. Naar smaak scoorden deze tomaten als een van de betere, maar de vruchten uit koepelteelt werden als lekkerder ervaren dan die uit open lucht teelt. Naar het einde van het teeltseizoen in koepelteelt zag dit ras er naar algemene gewasgezondheid iets beter uit dan de rest. Ook in open lucht kwam dit ras er qua gewasgezondheid als beste uit en vertoonde een lage aantasting van Phytophthora.     

Mountain Merit
(Johnny’s Seeds, Wallogreen), type losse tomaat met grove sortering, leverde laagblijvende planten met een minder vlotte troszetting in vergelijking met de andere rassen. Het ras scoorde gemiddeld qua marktbare opbrengst in koepel, maar behaalde wel de laagste opbrengst in open lucht. Er werd een meer dan 3 keer hogere opbrengst bekomen in koepelteelt. De algemene gewasgezondheid en ziektegevoeligheid in de open lucht teelt was gemiddeld voor dit ras. 

Vandos (Van Den Berg Seeds), type losse tomaat met middel sortering, scoorde in koepel voor troszetting iets minder ten opzichte van de rest. Het ras behaalde de hoogste marktbare opbrengst in koepelteelt, en had ook een goede opbrengst in open lucht (toch 3 keer meer opbrengst in koepelteelt). De vruchten waren kwalitatief goed en bewaarden ook goed in het geval van koepelteelt, maar de tomaten uit open lucht werden vrij slap na bewaring. De smaakproef toonde een verschil in smaak aan tussen de vruchten van beide teelten: de tomaten uit de koepel scoorden gemiddeld, maar die uit open lucht minder dan gemiddeld. Er werd geen verschil in brixgehalte gemeten: beide teelten scoorden minder dan gemiddeld. Naar algemene gewasgezondheid en gevoeligheid voor Phytophthora in open lucht teelt scoorde dit ras als een van de slechtste, waarbij uiteindelijk 20% van de planten afstierf door de plaag.

Terugverdientijd van een koepel

Uit de proef blijkt dat de koepelteelt van tomaten effectief een grote meeropbrengst opleverde ten opzichte van de objecten in open lucht. De meeropbrengst was afhankelijk van het ras en varieerde tussen de 4.401 kg/m² en 11.823 kg/m². Of de meeropbrengst opweegt ten opzichte van de meerkost van een tunnel is afhankelijk van de verkoopprijs van de tomaten en de kostprijs van een tunnel. Aan de hand van een eenvoudige berekening met richtinggevende prijzen kan reeds een zicht gegeven worden op de terugverdientijd van een koepel. 

De verkoopprijs van de verschillende soorten tomaten bij rechtstreekse verkoop aan de consument (via bvb. korte keten,…) werd berekend door de gemiddelde verkoopprijs aan groothandel of veiling doorheen het teeltseizoen te vermenigvuldigen met 1.59, zijnde de marge van de groothandel. Zo werden volgende richtprijzen bekomen: kerstomaten (6.51 €/kg), losse tomaten (2.54 €/kg), pruimtomaten (3.90 €/kg) en cocktailtomaten (5.04 €/kg). Voor een koepel geldt voor de meest eenvoudige constructie (verplaatsbaar, 6.5 m breed, 2.4 m nokhoogte, boog met rechte zijwand op schroefanker, geen tussenbuizen, twee klapgevels en Hyticlear folie met tunnelkoord bevestigd) een richtprijs van € 7 €/m2. Voor een solide koepelconstructie die permanent blijft staan (verankering op funderingsbeton) met manuele zijluchtingen en deuren in de gevel moet je gauw 20 tot 25 €/m2 rekenen. Op basis van deze richtprijzen blijkt uit onderstaande tabel dat de investering in een eenvoudige koepel op minder dan één teeltseizoen heel gemakkelijk terugverdiend is. Voor de meeste van de geteste rassen is dit zelfs ook het geval voor een solide koepelconstructie!

 

Tabel 3: Berekening van de terugverdientijd van een koepelconstructie

Tabel 3: Berekening van de terugverdientijd van een koepelconstructie

 

Besluit
In koepelteelt vertonen de onderzochte rassen geen verschillen in algemene gewasgezondheid en ondervinden geen aantasting van Phytophthora. In open lucht teelt zijn er wel verschillen: Crimson Crush (Sutton Seeds, Dobies, Wallogreen) en Mountain magic (Johnny’s Seeds, Wallogreen) zijn het minst gevoelig voor aantasting door de aardappelplaag. Bartelly (De Bolster),  Vandos (Van Den Berg Seeds) en Bernemo (Van Den Berg Seeds) zijn in deze proef het zwaarst aangetast met respectievelijk 4%, 20% en 38% afgestorven planten. Daartussen liggen de rassen Bolstar sensatica (De Bolster) en Mountain Merit (Johnny’s Seeds, Wallogreen) met een gemiddelde aantasting. 

Naar marktbare opbrengst wordt in koepelteelt voor alle rassen een 2 tot 3 maal hogere opbrengst behaald dan in open lucht. In koepelteelt halen Vandos (Van Den Berg Seeds), Bostar (De Bolster) en Bernemo (Van Den Berg Seeds) de beste opbrengst, Mountain Magic (Johnny’s Seeds, Wallogreen) scoort het slechtst. De andere rassen halen een gemiddelde opbrengst in koepelteelt. In open lucht behalen Bolstar Sensatica (De Bolster), Vandos (Van Den Berg Seeds), Bernemo (Van Den Berg Seeds) en Mountain Magic (Johnny’s Seeds, Wallogreen) de hoogste opbrengst, gevolgd door Bartelly (De Bolster). Crimson Crush (Sutton Seeds, Dobies, Wallogreen) en Mountain Merit (Johnny’s Seeds, Wallogreen) scoren het slechtst in open lucht. Bartely (De Bolster) levert de lekkerste tomaten op (zowel in koepel als in open lucht). 

Uit de proef blijkt dat de koepelteelt van tomaten effectief een grote meeropbrengst opleverde ten opzichte van de objecten in open lucht. De meeropbrengst is afhankelijk van het ras en varieert tussen de 4.401 kg/m² en 11.823 kg/m². Op basis van berekeningen met richtprijzen blijkt uit deze proef dat de investering in een eenvoudige koepel op minder dan één teeltseizoen heel gemakkelijk terugverdiend is. Voor de meeste van de geteste rassen is dit zelfs ook het geval voor een solide koepelconstructie. Bovendien was afgelopen zomer uitzonderlijk warm, wat de relatief goede opbrengst in open lucht verklaart. Een kans op een nog betere zomer in de volgende jaren -en dus op betere opbrengsten in open lucht teelt- is relatief klein.


Vertrouwelijkheid van dit document
Dit document wordt door het PCG vertrouwelijk behandeld. Het PCG is niet verantwoordelijk voor foute. niet erkende adviezen ten gevolge van de verspreiding van dit document.

 

Volledig artikel Grafiek prei late winterteelt 2016-2017: Pitlengte en schot op 28/03/17 - 03/04/17 en 10/04/2017

Volledig rapport Rassenproef biologische tomaat: vergelijkende proef in koepel en in open lucht naar resistentie tegen phytophtora, opbrengst en smaak 2017

 

Meer info?
Stefanie De Groote

 

In samenwerking met
 

publicatiejaar2017
afdelingBiologisch glas
Teelt of thema
  • Tomaat
Print

Aantal keer bekeken (10371)/Commentaren (0)

Documenten

Links

x